IPPC - pozwolenia zintegrowane

Dyrektor Biura Zwi您ku przewodniczy pracom polskiej Technicznej Grupy Roboczej ds. produkcji szk豉 i ceramiki przy Krajowym Centrum Najlepszych Dost瘼nych Technik (BAT) Ministerstwa 字odowiska. Prac grupy koordynuje biuro ZPPS i FOS.

Delegaci Zwi您ku Pracodawc闚 „Polskie Szk這” reprezentuj te Polsk jako kraj cz這nkowski w grupie robocze ds. rewizji dokumentu BREF dla przemys逝 szklarskiego przy Europejskim Biurze IPPC. Rozpocz窸a prace 16 stycznia 2007 roku w Sewilli. Dokument BREF opisuje standardy ochrony 鈔odowiska dotycz帷e wszystkich hut szk豉 o zdolno軼i produkcyjnej powy瞠j 20 ton na dob w ca貫j Unii Europejskiej. Jest podstawowym 廝鏚貫m wiedzy dla urz璠nik闚 wydaj帷ych im pozwolenia 鈔odowiskowe. Wi璚ej materia堯w zwi您anych z pracami obu grup mo積a pobra z dzia逝 字odowisko – Pliki do pobrania.

Przewodnik IPPC dla bran篡 szklarskiej opracowany przez Zwi您ek Pracodawc闚 "Polskie Szk這"

Najlepsze dost瘼ne techniki (BAT).
Wytyczne dla bran篡 szklarskiej

SYNTEZA

Uwaga! Dokument zosta przyj皻y przez Ministerstwo 字odowiska, nie mo積a go jednak uwa瘸 za oficjalne wytyczne - Ministerstwo wprowadzi w nim jeszcze najprawdopodobniej pewne zmiany (pe軟a wersja dokumentu do pobrania).

Wst瘼

Niniejszy dokument ma stanowi pomoc zar闚no dla przedsi瑿iorc闚 dzia豉j帷ych w sektorze szklarskim jak r闚nie dla administracji rz康owej i samorz康owej odpowiedzialnej za ochron 鈔odowiska, a w szczeg鏊no軼i za wydawanie pozwole zintegrowanych. Nale篡 podkre郵i, 瞠 zawarto嗆 dokumentu nie stanowi regulacji prawnej ani 瘸dnego innego zobowi您ania do stosowania. Poradnik ma jedynie s逝篡 pomoc w rozumieniu problem闚 sektora i wymog闚 IPPC ale nie jest w 瘸dnym wypadku przepisem czy recept na uzyskanie pozwolenia zintegrowanego. Zgodnie z zasad zawart w filozofii IPPC - dla ka盥ego indywidualnego przypadku nale篡 okre郵i warunki funkcjonowania instalacji przemys這wych, a ustalanie tych warunk闚 ma odby si na drodze negocjacji.

Rozumienie koncepcji IPPC

Filozofia udzielania zintegrowanych pozwole jako swego rodzaju licencji na dzia豉lno嗆 opiera si na kilku podstawowych za這瞠niach, z kt鏎ych dwa wydaj si najwa積iejsze:

  na 鈔odowisko nale篡 patrzy ca這軼iowo (holistycznie), a w szczeg鏊no軼i nie rozpatrywa oddzia造wania na dany element 鈔odowiska w oderwaniu od pozosta造ch oddzia造wa. Nale篡 zapobiega praktykowanemu cz瘰to przez przemys eliminowaniu jednych zagro瞠 鈔odowiskowych kosztem wywo造wania innych (np. ograniczenie emisji zanieczyszcze do powietrza nie mo瞠 odbywa si kosztem zanieczyszczania w鏚),

  przedsi瑿iorcy we wszystkich krajach Unii powinni mie jednakowe warunki prowadzenia swej dzia豉lno軼i, w szczeg鏊no軼i za niedopuszczalne jest obni瘸nie koszt闚 funkcjonowania poprzez niedotrzymywanie wysokiego poziomu ochrony 鈔odowiska.

Przegl康 sektora - w Polsce i w Europie

Przegl康u sektora obejmuje og鏊ne informacje o najwi瘯szych korporacjach i g堯wnych hutach zlokalizowanych w Europie i w Polsce: og鏊ny przegl康 sektora oraz zagadnienia rynkowe i biznesowe charakterystyczne dla sektora, a w szczeg鏊no軼i zagadnienia takie jak:

  Produkcja
  Polska na tle Europy i rynku 鈍iatowego

Jest to wa積e dla zrozumienia kondycji sektora i jego mo磧iwo軼i dostosowania si do rosn帷ych wymaga post瘼u technicznego. Sytuacj w Polsce przebadano w oparciu o informacje zgromadzone przez Zwi您ek Pracodawc闚 "Polskie Szk這", komentarze i opracowania przes豉ne przez poszczeg鏊ne zak豉dy oraz ankiet przeprowadzon na potrzeby niniejszego opracowania. Na ankiet odpowiedzia這 25 hut, jednak uzyskane dane by造 niepe軟e i w du瞠j cz窷ci niesp鎩ne (r騜ne jednostki dot. emisji, dane z pozwole zamiast rzeczywistych danych pomiarowych, emisja SO 2 liczona ze spalania gazu bez uwzgl璠nienia reakcji procesowych itd.).

Dla w豉軼iwej interpretacji BAT niezwykle istotne jest zrozumienie kondycji sektora i okre郵enia "nadmiernych koszt闚" wdro瞠nia niekt鏎ych rozwi您a technologicznych i mo磧iwo軼i sektora do absorpcji koszt闚 IPPC bez pogarszania pozycji konkurencyjnej.

Technologie

Przemys szklarski u篡wa bardzo zr騜nicowanych technik, jednak瞠 cech wsp鏊na jest wytop szk豉, kt鏎y wymaga stosowania wysokich temperatur, co z kolei wi捫e si z du膨 konsumpcj energii i specyficznym oddzia造waniem na 鈔odowisko. Przedstawiono podstawowe informacje dotycz帷e technologii produkcji szk豉 z uwzgl璠nieniem specyfiki pod-sektor闚: produkcja szk豉 opakowaniowego, p豉skiego (float i walcowanego), we軟y mineralnej (szklanej i skalnej) oraz szk豉 gospodarczego, kryszta這wego i specjalnego obejmuj帷ego w堯kna, szk這 techniczne, o鈍ietleniowe, kineskopy telewizyjne itp. Po wsp鏊nym etapie topienia szk豉, dalszy proces zale篡 bardzo silnie od produktu. Surowce, a szczeg鏊nie dodatki, a tak瞠 sk豉d szk豉 jest uzale積iony od przeznaczenia produkcji. Wi瘯szo嗆 wanien szklarskich ma opalanie krzy穎we lub od ty逝 (U-p這mienne) z regeneracyjnym odzyskiem ciep豉. Zupe軟ie odmienn konstrukcj maj piece szybowe stosowane w instalacjach do produkcji we軟y skalnej.

G堯wne problemy 鈔odowiskowe sektora

Najistotniejszymi - ze 鈔odowiskowego punktu widzenia - etapami produkcji jest wytop szk豉, kt鏎emu towarzyszy du瘸 emisja tlenk闚 azotu i zanieczyszcze py這wych, kt鏎e potencjalnie mog zawiera wysokie st篹enia metali ci篹kich. Poniewa jako podstawowego paliwa w Polsce u篡wa si gazu ziemnego - emisja dwutlenku siarki nie jest wysoka i jest zwi您ana g堯wnie z rozk豉dem zwi您k闚 siarki b璠帷ych dodatkami do zestawu szklarskiego.

W przypadku produkcji szk豉 kryszta這wego i kolorowego istotnym aspektem jest dodawanie do zestawu zwi您k闚 o這wiu, selenu, kobaltu i/lub innych zwi您k闚 chemicznych.

Problem zu篡cia wody i generowania 軼iek闚 og鏊nie nie jest specyficznym problemem sektora, tym bardziej 瞠 obiegi wodne s z regu造 zamkni皻e, jednak w indywidualnych sytuacjach w豉軼iwa gospodarka wodno-軼iekowa mo瞠 sprawia pewne trudno軼i.

Problemem rozpoznawanym jako trudny dla bran篡, cho niespecyficznym tylko dla sektora szklarskiego, jest emisja ha豉su - typowa dla stosowanych urz康ze ch這dniczych, spr篹arek, transportu itp..

Techniki ochrony 鈔odowiska w豉軼iwe dla sektora

Najpowa積iejszym problemem jest zmniejszenie emisji tlenk闚 azotu. W warunkach polskich podstawowymi technikami s i powinny by pierwotne metody redukcji koncentruj帷e si na minimalizacji wytwarzania termicznego NOx ze spalania gazu. Zaawansowane metody wt鏎ne (SCR, SNCR, oxy-fuel) nie s w pe軟i sprawdzone w szerokiej praktyce lub generuj nadmierne koszty. Cz窷 aspekt闚 鈔odowiskowych nie jest specyficzna dla sektora ale wi捫e si z og鏊nie z dzia豉lno軼i przemys這w i skal zmian i oddzia造wa. Specyfik sektora jest zwi瘯szanie si emisji zanieczyszcze powietrza i strat ciep豉 w miar starzenia si pieca szklarskiego. Ze wzgl璠u na ci庵造 charakter produkcji - zasadnicze zmiany w cz窷ci dotycz帷ej wytopu szk豉 - mog by przeprowadzane jedynie w czasie przebudowy lub odbudowy pieca

Warto軼i odniesienia zwi您ane z BAT

Przedyskutowano spos鏏 okre郵enie BAT dla instalacji nowych i istniej帷ych. W szczeg鏊no軼i istotne jest rozwa瞠nie warto軼i odniesienia (benchmarks) oraz zrozumienie ich stosowalno軼i jako wielko軼i referencyjnych nie b璠帷ych standardami lub wymaganymi prawnie limitami.

Z powodu rozbie積ych stanowisk wewn徠rz grupy roboczej i ca貫go sektora szklarskiego - warto軼i referencyjne dla warunk闚 polskich przedstawiono w spos鏏 wariantowy.

Uwzgl璠niaj帷 obecny stan bran篡 proponuje si przyj望 warto軼i z zamieszczonej poni瞠j tabeli (w opracowaniu - tabela 6,3) jako wymagania kryterialne dla stosowania BAT w odniesieniu do emisji zanieczyszcze powietrza specyficznych dla produkcji szk豉.

Emisja

Instalacje nowe

Instalacje istniej帷e w r騜nym wieku

Tlenki azotu mg/Nm 3

1200-1500

2500 - 2000

3500 (*)

Dwutlenek siarki mg/Nm 3

500-800

800

Py zawieszony PM10 mg/Nm 3

50

170 (przy braku urz康ze odpylaj帷ych)

Inne zanieczyszczenia

Chlorki (jako HCl) < 30 mg/Nm 3

Fluorki (jako HF) < 5 mg/Nm 3

Metale grupy 1 i 2 < 5 mg/Nm 3

Metale grupy 1 < 1 mg/Nm 3

Zgodnie z wymaganiami polskich przepis闚 ochrony 鈔odowiska

(*) - dla wanien przy opalaniu krzy穎wym

Tabela 6.3 Warto軼i maksymalne w豉軼iwe dla BAT dla instalacji do topienia szk豉 [mg/Nm 3 , 8% tlenu]

W przypadku pozosta造ch emisji wystarczaj帷e wydaje si odniesienie do obowi您uj帷ych w Polsce przepis闚 ochrony 鈔odowiska i zwi您anych z nimi warto軼i dopuszczalnych lub odniesienia. W szczeg鏊no軼i dotyczy to emisji do powietrza chlork闚, fluork闚, metali ci篹kich, cyny i jej zwi您k闚 oraz selenu i arsenu, emisji do w鏚 豉dunk闚 w璕lowodor闚 (substancje ropopochodne) i wska幡ika CHZT. Przy produkcji we軟y mineralnej (szklanej i skalnej) substancjami priorytetowymi - je郵i chodzi o ograniczanie emisji s dodatkowo fenol, formaldehyd, amoniak, LZO i aminy.

Problem ha豉su, aczkolwiek bardzo trudny do rozwi您ania w sektorze produkcji szk豉 jest podobny jak w innych bran瘸ch przemys逝 i obok stosowania zaawansowanych rozwi您a technicznych wymaga dalszych prac legislacyjnych.

Minimalizacja wytwarzania odpad闚, zu篡cia wody i energii jest w sektorze dobrze rozumiana gdy jest 篡wotnym interesem przedsi瑿iorc闚. Stosowane technologie obejmuj帷e zawracanie odpad闚 (i py堯w z odpylania) do produkcji , zamkni皻e obiegi wodne i podnoszenie efektywno軼i wytopu - s zgodne z filozofi IPPC.

Wa積ym, pozatechnicznym aspektem zgodno軼i z wymaganiami BAT jest w豉軼iwe zarz康zanie 鈔odowiskowe - najlepiej zgodne z wymaganiami ISO 14 000 lub EMAS.

Monitoring

Osobny rozdzia po鈍i璚ono potrzebom i zakresowi niezb璠nego monitoringu zapewniaj帷ego 郵edzenie funkcjonowania instalacji w 鈔odowisku (environmental performance) i pozwalaj帷ego na weryfikowanie wysokiego stopnia ochrony 鈔odowiska wymaganego przez IPPC. W przypadku wytopu szk豉 wi瘯szo嗆 parametr闚 emisyjnych mo積a kontrolowa poprzez parametry procesowe. Tak wi璚 zadania monitoringowe powinny skupia si na w豉軼iwym pomiarze i rejestrowaniu parametr闚 takich jak zu篡cie gazu, powietrza, surowc闚 - po okre郵eniu wska幡ik闚 emisyjnych w豉軼iwych dla danej instalacji.

Inne zagadnienia istotne dla uzyskania pozwolenia zintegrowanego

Om闚iono kluczowe zagadnienia wa積e dla prawid這wego sformu這wania wniosku zgodnie z filozofia IPPC - takie jak okre郵enie "istotnej zmiany" (czyli sytuacji w kt鏎ej wymagana jest ponowne z這瞠nie wniosku), problem mo磧iwo軼i wyst徙ienia zak堯ce w pracy instalacji, aspekty ekonomiczne okre郵ania BAT oraz podsumowanie: strategia uzyskiwania pozwolenia zintegrowanego. W szczeg鏊no軼i zwraca si uwag na przysz貫 konsekwencje zwi您ane z rozwojem przedsi瑿iorstwa, koszty zwi您ane z IPPC i ich wp造w na sytuacje przedsi瑿iorstwa.

Definicje

W przewodniku zaproponowano definicje podstawowych poj耩 z dziedziny produkcji szk豉

"substancja" oznacza ka盥y pierwiastek chemiczny i jego zwi您ki, za wyj徠kiem substancji radioaktywnych w rozumieniu Dyrektywy 80/836/Euratom(8) oraz genetycznie zmienionych organizm闚 w rozumieniu Dyrektyw: 90/219/EEC(9) i 90/220/EEC(10);

"zanieczyszczenie" oznacza bezpo鈔ednie lub niebezpo鈔ednie wprowadzenie, w wyniku dzia豉lno軼i cz這wieka, substancji, wibracji, ciep豉 i ha豉su do powietrza, wody i ziemi, kt鏎e mo瞠 by szkodliwe dla ludzkiego zdrowia lub jako軼i 鈔odowiska, przejawi si w postaci uszkodzenia w豉sno軼i materialnej, os豉bienia walor闚 lub kolizji z innymi legalnymi sposobami korzystania ze 鈔odowiska;

"instalacja" oznacza stacjonarn jednostk techniczn gdzie prowadzi si jeden lub wi璚ej rodzaj闚 dzia豉lno軼i wymienionych w Aneksie I oraz wszystkie inne bezpo鈔ednio zwi您ane dzia豉nia, maj帷e techniczny zwi您ek z dzia豉niami prowadzonymi w tym miejscu, i kt鏎e mog造by mie wp造w na emisje i zanieczyszczenie;

"istniej帷a instalacja" (BAT) oznacza instalacj dzia豉j帷 lub instalacj, kt鏎a zgodnie z prawem obowi您uj帷ym przed wej軼iem w 篡cie niniejszej Dyrektywy, posiada豉 pozwolenie lub z punktu widzenia kompetentnego organu w豉dzy by豉 przedmiotem wniosku o pozwolenie, kt鏎e umo磧iwi uruchomienie tej instalacji nie p騧niej ni w ci庵u roku od wej軼ia 篡cie tej Dyrektywy;

"emisja" oznacza bezpo鈔ednie lub niebezpo鈔ednie uwolnienie substancji, wibracji, ciep豉 i ha豉su z punktowych i rozproszonych 廝鏚e w instalacji do powietrza, wody i ziemi;

"graniczne wielko軼i emisji" oznaczaj mas, wyra穎n za pomoc pewnych konkretnych parametr闚, st篹enie i/lub poziom emisji, kt鏎e nie mog by przekroczone w danym okresie lub okresach czasu. Graniczne wielko軼i emisji mog by tak瞠 okre郵ane dla pewnych grup, rodzin lub kategorii substancji, a w szczeg鏊no軼i dla tych wymienionych w Aneksie III Dyrektywy. Graniczne wielko軼i emisji powinny by zasadniczo odnoszone do punkt闚 w kt鏎ych emisja opuszcza instalacj, bez uwzgl璠niania jakichkolwiek odst瘼stw przy ich okre郵aniu. W odniesieniu do niebezpo鈔ednich zrzut闚 do w鏚, przy okre郵aniu granicznych warto軼i emisji dla danej instalacji mo積a bra pod uwag efekty dzia豉nia urz康ze oczyszczaj帷ych 軼ieki, przy zagwarantowaniu r闚nowa積ego poziomu ochrony 鈔odowiska jako ca這軼i i pod warunkiem, 瞠 nie b璠zie to prowadzi do zwi瘯szenia poziomu zanieczyszczenia 鈔odowiska, bez szkody dla Dyrektywy 76/464/EEC oraz innych dyrektyw j wprowadzaj帷ych;

"standard jako軼i 鈔odowiska" oznacza zestaw wymog闚, kt鏎e musz by spe軟ione w okre郵onym czasie w danym 鈔odowisku lub jego konkretnej cz窷ci, zgodnie z postanowieniami prawodawstwa Wsp鏊noty;

"kompetentny organ w豉dzy" oznacza organ lub organy w豉dzy odpowiedzialne zgodnie z przepisami Kraj闚 Cz這nkowskich za wype軟ianie zobowi您a wynikaj帷ych z niniejszej Dyrektywy;

"pozwolenie" oznacza cz窷 lub ca這嗆 pisemnej decyzji (lub kilku takich decyzji) przyznaj帷ych prawo eksploatacji ca這軼i lub cz窷ci instalacji, stanowi帷ej przedmiot pewnych uwarunkowa gwarantuj帷ych, 瞠 instalacja jest dostosowana do wymog闚 Dyrektywy. Pozwolenie mo瞠 obejmowa jedn lub wi璚ej instalacji lub cz窷ci instalacji znajduj帷e si w tym samym miejscu, obs逝giwane przez tego samego operatora;

(a) "zmiana dzia豉nia" oznacza tak zmian w豉軼iwo軼i lub funkcjonowania, lub zasi璕u instalacji, kt鏎a mo瞠 mie konsekwencje dla 鈔odowiska;

(b) "zmiana zasadnicza" oznacza zmian w dzia豉niu, kt鏎a wed逝g opinii kompetentnego organu w豉dzy mo瞠 mie znacz帷e negatywne skutki dla ludzi b康 鈔odowiska;

"najlepsza dost瘼na technika" oznacza najbardziej efektywny i zaawansowany stopie rozwoju dzia豉lno軼i i metod ich prowadzenia, kt鏎y wykazuje praktyczn stosowalno嗆 konkretnych technik do ustanawiania podstawy dla granicznych wielko軼i emisji ustalanych dla zapobiegania, a tam gdzie nie jest to praktycznie mo磧iwe, generalnie dla zmniejszania emisji i wp造wu na 鈔odowisko jako ca這嗆:

"techniki" - termin techniki obejmuje zar闚no stosowane technologie, jak i spos鏏 w jaki instalacja jest zaprojektowana, zbudowana, utrzymywana, eksploatowana i wycofywana z eksploatacji;

"dost瘼ne" techniki oznacza techniki rozwini皻e na skal, kt鏎a pozwala na ich wdro瞠nie w danym sektorze przemys逝, w warunkach ekonomicznie i technicznie uzasadnionych, z uwzgl璠nieniem koszt闚 i korzy軼i, bez wzgl璠u na to czy techniki te s, czy te nie s wykorzystywane lub wytwarzane w danym Kraju Cz這nkowskim, tak d逝go jak s realnie dost瘼ne dla operatora,

"najlepsza" oznacza technik najbardziej efektywn w osi庵aniu wysokiego og鏊nego stopnia ochrony 鈔odowiska jako ca這軼i. Przy okre郵aniu najlepszych dost瘼nych technik, szczeg鏊n uwag nale篡 zwr鏂i na kwestie wymienione w Aneksie IV Dyrektywy;

"operator" oznacza ka盥 osob fizyczn lub prawn, kt鏎a obs逝guje lub kontroluje instalacj, lub je瞠li jest to uwzgl璠nione w prawie krajowym, osob, kt鏎ej przyznano decyduj帷e uprawnienia ekonomiczne w kwestii technicznego funkcjonowania instalacji.

"zestaw szklarski" (ang. batch) - mieszanina granulowanych i sypkich surowc闚 przygotowana do zasypania do pieca topliwnego gdzie pod wp造wem temperatury tworzona jest masa szklarska. G堯wnymi surowcami do wytopu szk豉 s;: surowce szk這tw鏎cze (np. piasek krzemionkowy, st逝czka), p馧produkty i modyfikatory (np. soda kalcynowana, wapie, skale) oraz 鈔odki barwi帷e i odbarwiaj帷e (np.siarczan sodu, zwi您ki selenu, tlenek 瞠laza).

"wanna szklarska" (piec szklarski, piec topliwny, ang. glass furnace, glass melting furnace) - rodzaj pieca, w kt鏎ym nast瘼uje topienie zestawu szklarskiego i tworzenie masy szklarskiej. Podstawowe typy piec闚 to piece o dzia豉niu ci庵造m, kt鏎ych jest zdecydowana wi瘯szo嗆, oraz piece donicowe (periodyczne, zwykle o cyklu dobowym) stosowane w przypadku niewielkiej produkcji

S這wnik

IPPC - ang. Integrated Pollution Prevention and Control - zintegrowane zapobieganie i ograniczanie zanieczyszcze - nowoczesny instrument ochrony 鈔odowiska w przemy郵e zastosowany przez Uni Europejsk.

PZ - pozwolenie zintegrowane okre郵one w rozdz. 4 Prawa Ochrony 字odowiska -niezb璠ne do prowadzenia instalacji przemys這wych wymienionych w rozporz康zeniu Ministra 字odowiska z dnia 26 lipca 2002 (Dz.U. 2002.122.1055).

3R i proces spalania wt鏎nego (Reburning) - chemiczna redukcja NOx do N 2 za pomoc paliwa polega na wytworzeniu w procesie pyrolizy paliwa wolnych rodnik闚, kt鏎e redukuj sk豉dniki zawr鏂onych spalin.

SCR - Selektywna redukcja katalityczna polega na reakcji tlenk闚 azotu z amoniakiem - na z這簑 katalitycznym - w temperaturze ok. 400 o C. Metoda ta zwykle jest 陰czona w tr鎩stopniowy system obejmuj帷y usuwanie py堯w, i scrubber gaz闚 kwa郾ych.

SNCR - selektywna nie-katalityczna redukcja opiera si o zasad podobn do SCR jednak reakcja zachodzi w temperaturze 800 - 1100 o C i nie wymaga katalizatora. Osi庵ane poziomy redukcji NO x wynosz 30-70%.


Spis materia堯w 廝鏚這wych i pomocniczych

  Wytyczne do sporz康zenia wniosku o wydanie pozwolenia zintegrowanego, Wersja 1.0, Ministerstwo 字odowiska, stycze 2003
  "Reference Document on Best Available Techniques in the Glass Manufacturing Industry" (Dokument referencyjny dotycz帷e Najlepszych Dost瘼nych Technik w przemy郵e szklarskim) z grudnia 2001 roku (t逝maczenie polskie - 2003 r.)
  Secretary of State's Guidance for Glass Manufacturing Activities with Melting Capacity More than 20 Tonnes per Day, Sector Guidance Note IPPC SG2, DEFRA, luty 2003
  IPPC Guidance for Glass Manufacturing Activities with Melting Capacity More than 20 Tonnes/Day, Sector Guidance Note IPPC S(A2)6.02, EPA/SEPA/EHS, 2001
  IPPC Guidance for the Glass Manufacturing Sector (A1 processes) IPPC S3.03, EPA/SEPA/EHS 2001

Materia造 do pobrania: